Verwijzen naar Gezinspsychiatrie

In deze gezinnen moet op korte termijn onderzocht worden of een hereniging/ terugplaatsing van het kind/de kinderen mogelijk is. Ongeveer de helft van alle aangemelde kinderen is uithuisgeplaatst.

Juist voor hele jonge kinderen is het extra belangrijk dat er op hele korte termijn duidelijkheid komt over hun opgroeiperspectief.  

In deze gezinnen is het belangrijk om behandeling tijdig in te zetten om uithuisplaatsing te kunnen voorkomen.

Door samen met deze ouders de cyclus van intergenerationeel trauma te doorbreken, kunnen we het risico op ernstige schade bij kinderen en jongeren verminderen de kans op langdurige hulp en/of uithuisplaatsing verkleinen. 

Bij deze doelgroep wordt een uitgebreid veiligheidsplan gemaakt met in ieder geval in de eerste periode ook 24-uurs (camera)toezicht binnen de kliniek.  

Bij deze doelgroep staat de veiligheid en het opgroeiperspectief van het kind altijd voorop. Beide ouders kunnen daarbij afwisselend, of deels overlappend, (klinisch) in behandeling zijn. 

Gezinspsychiatrie onderzoekt en behandelt gezinnen, waarbij de veiligheid van de kinderen in het geding is en/of het opgroeiperspectief niet helder is. Er is sprake van meervoudige problematiek. Tenminste één van de ouders en/of kinderen heeft te maken met psychische problemen naast problemen op andere levensgebieden, zoals werkloosheid, huisvesting, schulden en/of relatieproblemen. Een deel van de ouders die bij Gezinspsychiatrie aangemeld worden heeft bovendien een (licht) verstandelijke beperking. De problemen zijn moeilijk te doorbreken, dat de ontwikkeling en/of veiligheid van het kind of de kinderen wordt bedreigd. De psychische problematiek van de ouder(s) wordt door de reguliere hulpverlening bovendien vaak niet of onvoldoende herkend en/of te weinig adequaat behandeld, omdat die niet gericht is op het optimaliseren van het ouderschap of omdat er onvoldoende expertise op dit gebied in huis is. Maar vooral omdat de verschillende vormen van hulp niet geïntegreerd worden aangeboden.

Er kan bij de gezinnen sprake zijn van een (dreigende) uithuisplaatsing van één of meerdere kinderen in het gezin. Ongeveer de helft van alle bij Gezinspsychiatrie aangemelde kinderen is op het moment van aanmelding uithuisgeplaatst. Voor gezinnen met uit huis geplaatste kinderen is behandeling bij Gezinspsychiatrie vaak de enige en laatste kans op terugplaatsing. Voor alle kinderen is het belangrijk dat ze tijdig duidelijkheid krijgen of ze bij de ouder(s) thuis op kunnen groeien, of dat dit (gedeeltelijk) bij anderen zal zijn. Het verkrijgen van een duurzaam en veilig opgroeiperspectief van het kind staat daarom centraal bij GGZ Drenthe Gezinspsychiatrie. Dit gaat hand in hand met de ouder(s) de optimale kans te bieden om te kunnen leren en groeien in het ouderschap.

Veel gezinnen hebben te maken met meerdere vormen van hulp, maar hebben hier onvoldoende baat bij, omdat de problemen die het gezin ontregelen niet in samenhang worden behandeld. Daarnaast ontbreekt vaak psychiatrische deskundigheid en/of wordt er te weinig focus gelegd op de veiligheid en ontwikkeling van het kind en het ouderschap. Om deze gezinnen - en met name de kinderen in het gezin - de kans op een stabiele, veilige en gezonde toekomst te kunnen bieden, is het essentieel dat zij tijdig gespecialiseerde behandeling op maat krijgen, met een integrale aanpak van de diverse problemen. Geïntegreerd wil zeggen dat de meervoudige problematiek binnen het gezin in onderlinge samenhang wordt behandeld, met zowel oog voor de individuele gezinsleden als het gehele gezin en zijn wijdere systeem. Gezinspsychiatrie kan gezinnen deze geïntegreerde behandeling bieden, waarbij zorg voor de volwassen ouder, het kind/de kinderen en jeugdbescherming kunnen samenkomen. Dat doen we al sinds 2000, waarbij volwassen gezinsleden behandeld worden binnen de Specialistische GGZ en de kinderen in het gezin binnen de Jeugdhulp.

Ons behandelaanbod bestaat uit een continuüm van ambulante en klinische zorg, waarbij per gezin op maat wordt afgesproken welke interventies passend en/of noodzakelijk zijn. De behandeling wordt tussentijds regelmatig geëvalueerd. Na de gezinsintake start de behandeling altijd ambulant. Tijdens de ambulante behandeling wordt er in huisbezoeken gewerkt aan de voorwaarden voor klinische behandeling en soms regionaal ambulante behandeling (afhankelijk van de opdracht en de inhoud).

Gezinnen worden aangemeld door de casemanager jeugd of door de regiehouder op de veiligheid van het kind. De aanmelding van een deel van de gezinnen vindt plaats naar aanleiding van een uitspraak van de kinderrechter over de noodzaak van een ouderschapsbeoordeling en -behandeling door Gezinspsychiatrie. We voorzien daarin in een grote behoefte vanuit onze aanmelders. De aanmelder wordt gedurende de gehele behandeling betrokken bij de behandeling en sluit bijvoorbeeld ook aan bij de intake en behandelevaluaties. De ouders kunnen aan de aanmelder laten zien dat zij kunnen leren en groeien in hun ouderschap, waardoor het gezinsfunctioneren verbetert.

Gezinspsychiatrie van GGZ Drenthe onderscheidt zich van andere vormen van gezinsbehandeling door de wijze waarop we deze geïntegreerde gezinsbehandeling vormgeven én door de samenstelling van onze behandelteams. We focussen daarbij op ouderschapsbehandeling en -beoordeling, waarbij het uitgangspunt een stabiel en duurzaam opgroeiperspectief voor het kind is. Hierdoor kunnen het kind en de ouder(s) op korte termijn duidelijkheid krijgen waar het kind zal opgroeien: in het eigen gezin of ergens anders, zodat de (gehechtheid)ontwikkeling van het kind zo min en/of kort mogelijk wordt verstoord.

Expertise in volle breedte

GGZ Drenthe Gezinspsychiatrie kan voor ouders met een psychische aandoening hét verschil maken ten opzichte van andere klinieken, omdat onze medewerkers expertise in huis hebben in de volle breedte van de psychiatrie, de jeugdbescherming én het jeugddomein. Onze multidisciplinaire teams bestaan uit een hoog specialistische disciplinemix op gebied van kinder-, jeugd- en volwassenen-psychiatrie, acute psychiatrie, forensische psychiatrie, FACT, verstandelijke beperking en psychiatrie, traumabehandeling, jeugdhulp en jeugdbescherming.

Gezinspsychiatrie richt zich op ouders met een (ernstige) psychische aandoening (EPA). In Nederland hebben naar schatting ongeveer 160.000 volwassenen een EPA. Ongeveer de helft van hen is ook vader of moeder. Niet zelden krijgt deze doelgroep te maken met een (dreigende) uithuisplaatsing), waarbij de EPA als de grootste risicofactor wordt gezien voor de ontwikkeling en veiligheid van het kind. Helaas krijgen nog te weinig ouders met een EPA ook de kans om te laten zien in hoeverre de EPA wel of niet ingrijpt op het ouderschap en/of de kans om in hun ouderschap te leren. Dit betekent dat in Nederland op dit moment nog veel kinderen van ouders met een EPA uithuisgeplaatst worden, zonder dat er goed onderzocht is of de ouder kan leren in het ouderschap en (met steun van anderen) kan komen tot duurzaam, 'goed genoeg' ouderschap van het kind of de kinderen. Naast ouders met EPA zijn er ook heel veel ouders met een psychische aandoening waarbij deze (dreigende) uithuisplaatsingen spelen.

Om de kans op terugplaatsing met ouder(s) te kunnen maximaliseren, is intensief contact tussen ouder en kind na een uithuisplaatsing noodzakelijk, zeker in de eerste periode na uithuisplaatsing (Uit: Wetenschappelijk factsheet uithuisplaatsingen (2022)). Om dit te kunnen faciliteren, biedt Gezinspsychiatrie ook voor de eventuele hereniging (intensieve) ambulante ouderschapsbehandeling binnen de omgangsregeling tussen ouder en kind (richtlijn NJI terugplaatsing na uithuisplaatsing). 

Gezinspsychiatrie richt zich binnen de doelgroep specifiek op gezinnen met meervoudige en/of complexe problemen.

Signs of Safety (SoS) is een behandeling over veiligheid van kinderen als er sprake is van (een vermoeden van) kindermishandeling. Een veilig en duurzaam opgroeiperspectief is het doel. Hiervoor is het noodzakelijk om de (toekomstige) veiligheid van het kind goed te borgen. Om die reden staat de SoS behandeling centraal in de gehele behandeling. In de SoS is speciale hulp en aandacht voor de kinderen.

Similar but different is een aanvulling op de Signs of Safety (SoS) voor gezinnen met (een sterk vermoeden van) ernstig toegebracht letsel bij een kind, waarbij de ouder(s) en/of verzorger(s) dit letsel ontkennen. Onze deskundige en getrainde behandelaren werken hiervoor samen met het gezin in een rollenspel. 

Doel van oplossingsgericht werken is het gezin sterker maken om eigen oplossingen te vinden. Zo kan het gezin veranderen en toegroeien naar een gewenste situatie. Dit gebeurt samen met behandelaren én met naasten van het gezin.

Gezinnen krijgen de ruimte om tot eigen oplossingen te komen. Eén van de eerste stappen is om zelf behandeldoelen te bedenken. Er is veel aandacht voor een goede samenwerking met de behandelaren. De veiligheid van de kinderen staat te alle tijde voorop. Oplossingsgericht werken is altijd samen met de Signs of Safety.

Multi Family Therapy (MFT) of meergezinsbehandeling is een combinatie van groepsbehandeling en systeemtherapie. We maken gebruik van het lotgenotencontact met de andere gezinnen om verandering of verbetering te krijgen. De MFT-behandeling wordt in onze gezinsklinieken gebruikt als basis voor het behandelprogramma. Door met meerdere gezinnen in een groep therapie te hebben, kun je op heel veel verschillende manieren oefenen en leren in relaties. De relatie met je kind(eren), de relatie met je partner, de relatie met andere gezinnen en in relatie tot de hulpverleners. De gezinnen leren hierbij ook van elkaar en geven elkaar tips en adviezen.

Het lotgenotencontact met de andere gezinnen doet de gezinnen vaak heel goed. Door alle problemen en ook de vooroordelen die er zijn over gezinnen met veel problemen zijn veel gezinnen geïsoleerd geraakt. Het onderlinge contact ervaren zij als steun.

De inrichting van de gezinsklinieken is afgestemd op de meergezinsbehandeling. Zo is er een gedeelde keuken, eetkamer, woonkamer en tuin, waardoor de gezinstrainers op alle belangrijke gezinsmomenten kunnen observeren, maar vooral ook de ouder(s) kunnen coachen in het contact met hun kind(eren). De behandelmomenten in de gezinsklinieken vinden daardoor juist óók plaats tussen de vaste programmaonderdelen door. 

Geweldloos Verzet is voor gezinnen waarbij ouders zich machteloos voelen ten opzichte van het zorgelijke, destructieve gedrag van hun kind(eren). De behandeling gaat over het versterken van onderlinge relaties en het stoppen van heftige escalaties en strijd. De methodiek geeft handvatten om op een geweldloze wijze controle te hebben over datgene waar je als ouder voor staat, en om een hoog gevoel van machteloosheid te doorbreken. 

De aanpak richt zich met name op degene die zich het meest machteloos voelt in een schijnbaar ongelijke strijd. Samen gaan wij op zoek naar hoe je weer grip krijgt door de focus te houden op de eigen acties en niet op het resultaat bij de ander.