Elektro Convulsie Therapie (ECT)

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ECT veruit de meest effectieve behandelvorm is voor ernstige depressies. De belangrijkste reden voor ECT is wanneer behandeling met medicijnen, antidepressiva, niet voldoende werkt. Een behandeling met ECT kan ook als er sprake is van een zeer ernstige depressie, van een gevaarlijke situatie (bijvoorbeeld sterke doodsgedachten of uitputting) of als er ernstige bezwaren zijn voor verdere behandeling met medicatie. 

ECT kan ook worden toegepast bij schizofrenie of een manie die onvoldoende reageert op medicatie. Minder vaak worden de schizo-affectieve stoornis, katatonie, het maligne neuroleptica-syndroom, de ziekte van Parkinson, het delier of ernstige gedragsproblemen bij dementie met ECT behandeld. 

Voordat besloten wordt jou met ECT te behandelen, geeft een psychiater een oordeel over jouw situatie. Als deze instemt, krijg je een uitnodiging voor het pre-operatief onderzoek bij de poli anesthesiologie. Indien nodig zal hierna nog verder aanvullend onderzoek plaatsvinden, zoals bloedonderzoek of een hartfilmpje. 

Op de poli of in de kliniek

De behandeling met ECT gebeurt meestal poliklinisch. Dan kom je af en toe voor een behandeling naar GGZ Drenthe. Verder woon en slaap je gewoon thuis. De verwijzer blijft altijd als hoofdbehandelaar betrokken.

In sommige gevallen is het nodig om opgenomen te worden in de kliniek. De afdelingspsychiater is dan de hoofdbehandelaar. 

ECT bij GGZ Drenthe wordt gegeven in het Scheperziekenhuis in Emmen en het Bethesda ziekenhuis in Hoogeveen. 

Voorafgaand aan de behandeling wordt jouw huidige medicatie kritisch bekeken en zo nodig afgebouwd. Sommige medicijnen die gebruikt worden bij de behandeling van psychiatrische aandoeningen, zoals slaapmiddelen en angst dempende medicijnen, bemoeilijken de ECT-behandeling. Het is daarom belangrijk dat je deze medicijnen afbouwt voordat de behandeling begint. De psychiater bespreekt samen met jou het afbouw schema en bekijkt welke medicatie gestopt moet worden en waarmee je door kunt gaan.

Het aantal benodigde behandelingen verschilt per persoon. De meeste mensen zijn geholpen met een reeks van tussen de zes en twaalf behandelingen (met een frequentie van twee keer per week). Soms zijn meer behandelingen nodig. Het effect van de ECT wordt door de ECT-psychiater met jou besproken. Meestal is het effect pas na een aantal behandelingen merkbaar. Het kan voorkomen dat je in aanmerking komt voor ECT-onderhoudsbehandelingen. Dit kan verschillen van 1 keer per 3 weken tot 1 keer per 6 weken ECT. 

De behandeling vindt plaats onder kortdurende volledige narcose. Hiervoor moet je nuchter zijn. Je mag 6 uur vóór het opname tijdstip niets meer eten. Koffie zonder melk, thee, water en helder vloeibaar drinken mag tot 2 uur voor de opname tijd. Je mag ochtendmedicijnen innemen met een klein beetje water. Als je niet nuchter bent, kan de behandeling niet doorgaan. 

Een zwak gebit kan tijdens de behandeling beschadigd raken. Daarom is het van belang dat jouw gebit goed in orde is. Als er twijfel bestaat over de toestand van jouw gebit, moet je voor de behandeling een afspraak met de tandarts maken. Tijdens de behandeling krijg je ter bescherming van je gebit een beschermkapje in je mond. Als je een kunstgebit hebt moet je dit tijdens de behandeling uit doen. 

Tijdens de behandeling mag je geen sieraden, make-up, nagellak of kunstnagels dragen.

Wij raden je aan alle sieraden thuis te laten en op de ochtend of avond voor de ECT-behandeling je haren te wassen. Na het wassen mag je ook geen verstevigingsmiddelen (zoals gel, haarlak of wax) in je haar doen. Vet haar kan de geleiding van de plakkers die tijdens de behandeling op je hoofd worden geplakt beïnvloeden. 

Je krijgt in het ziekenhuis een operatiehemd aan. De ECT-verpleegkundige meet je bloeddruk, temperatuur en eventueel je bloedsuiker. Hierna ga je naar de verkoeverruimte. Daar krijg je een infuus in je arm voor de narcosemiddelen. Verder word je aangesloten op apparatuur voor controle van de vitale functies: plakkers op de borst voor de hartcontrole, een bloeddrukmeter en een zuurstofmetertje aan een van je vingers. De psychiatrisch verpleegkundige plaatst plakkers en elektroden op je lichaam en hoofd. 

De anesthesioloog brengt je onder narcose en geeft je medicijnen om de spieren te verslappen. Vervolgens wekt de psychiater met een kort elektrisch stroomstootje een epileptische aanval op via de elektrodes op je hoofd. Dit duurt gemiddeld 20 tot 60 seconden. Omdat je spieren verslapt zijn, is deze aanval maar zeer beperkt merkbaar aan het lichaam. 

Na ongeveer tien minuten is de spierverslapping uitgewerkt. Je komt langzaam weer bij uit de narcose en wordt in de verkoeverruimte bewaakt. Als je goed wakker bent wordt het infuus verwijderd en ga je terug naar de afdeling. Op de afdeling wordt nogmaals je bloeddruk en temperatuur gemeten. Je krijgt iets te eten en te drinken aangeboden.

Uit onderzoek blijkt dat ECT een uiterst veilige behandeling is. Geen enkele behandeling onder narcose is echter vrij van risico's. Zo bestaat er een zeer gering risico op een allergische reactie op de narcosemiddelen, hoge bloeddruk of hartritmeproblemen. Deze risico's wegen in de meeste gevallen echter niet op tegen de gevolgen van het onbehandeld laten van de depressie. 

In het algemeen wordt ECT goed verdragen. Je kunt na een behandeling enige hoofdpijn, misselijkheid, spierpijn of lichte verwardheid hebben. Deze klachten gaan vanzelf over. Indien nodig krijg je vooraf een pijnstiller of naderhand iets tegen misselijkheid of verwardheid.

Geheugenklachten

Sommige patiënten hebben na de behandeling tijdelijk last van het geheugen. Vooral gebeurtenissen uit de periode rond de ECT-behandeling worden vaak slecht onthouden. Als de ECT is afgerond verdwijnen de inprentingsstoornissen (problemen om nieuwe informatie te onthouden) meestal binnen enkele dagen tot weken. Soms duurt het langer. Er kunnen soms ook gaten in het autobiografisch geheugen ontstaan; dit betekent dat sommige feitjes of gebeurtenissen van langer geleden uit het geheugen gewist kunnen zijn. Hier staat tegenover dat we veel vaker zien dat het denken en onthouden juist duidelijk verbetert door het opknappen van de depressie. 

De behandeling wordt pas uitgevoerd als jij daar toestemming voor hebt gegeven door het toestemmingsformulier te ondertekenen. Je kunt je toestemming altijd weer intrekken. Alleen in zeer ernstige en levensbedreigende situaties wordt ECT (binnen daarvoor geldende wettelijke kaders) soms zonder toestemming van de betrokken patiënt toegepast.