Over het onderzoek
Psychofarmaca worden vaak en langdurig gebruikt bij gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking (VB). Het is gebleken dat mensen met een verstandelijke beperking kwetsbaarder zijn voor bijwerkinen en dat deze vaker voorkomen. Daarnaast is er geen wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid van psychofarmaca bij gedragsproblemen. Bij het voorschrijven van psychofarmaca aan mensen met een verstandelijke beperking zijn meerdere disciplines betrokken, waaronder begeleiders, gedragskundigen en artsen. Dit onderzoek is opgezet om het bewust voorschrijven van psychofarmaca bij mensen met een verstandelijke beperking te verbeteren en daarmee niet passend gebruik te verminderen.
Het onderzoek bestaat uit twee deelprojecten:
Kennis van begeleiders, verzorgers en behandelaars ten aanzien van psychofarmacagebruik door mensen met een verstandelijke beperking.
Dit onderzoek is onderdeel van het landelijke programma 'Beter af met minder? Bewust gebruik van psychofarmaca' van Vilans, kenniscentrum langdurige zorg. Binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking heeft de begeleider een belangrijke rol. Uit eerder onderzoek is echter gebleken dat begeleiders weinig kennis hebben over het effect van psychofarmaca en mogelijke bijwerkingen en onvoldoende zicht hebben op het proces van voorschrijven en evalueren van psychofarmaca.
Binnen dit onderzoek is een online leerinterventie voor begeleiders ontwikkeld gericht op het vermeerderen van kennis over het effect op psychische symptomen en gedrag en het optreden van bijwerkingen van psychofarmaca, de rol van verschillende disciplines, het proces van voorschrijven en evalueren van effecten van psychofarmacagebruik.
Ontwikkeling van het Toetsingsinstrument Psychofarmaca Toepassing (TiPT).
Ondanks verschillende ontwikkelingen om niet passend psychofarmacagebruik bij mensen met een verstandelijke beperking te verminderen is er nog steeds sprake van een hoog en langdurig gebruik van psychofarmaca. Hierdoor is de behoefte ontstaan aan een methode om de kwaliteit van voorschrijven van psychofarmaca bij mensen met een verstandelijke beperking op een eenvoudige, betrouwbare en gevalideerde manier in kaart te brengen. Hiervoor is een instrument (TiPT) ontwikkeld dat door een voorschrijvend arts of verpleegkundig specialist kan worden ingevuld.
Het Toetsinsgsinstrument Psychofarmaca Toepassing (TiPT) is ontwikkeld met behulp van experts uit het veld: psychiaters, artsen voor verstandelijk gehandicapten en apothekers. Hierbij is gebruik gemaakt van een Delphi procedure, bestaande uit herhaalde ondervragingen met tussentijdse rapportage van de resultaten. Aansluitend zal het TiPT onderzocht worden op betrouwbaarheid, validiteit en gebruiksvriendelijkheid.
Dit onderzoek is gestart in 2017 en beëindigd in 2021.
Onderzoekers
- Josien Jonker, promovendus en verpleegkundige bij GGZ Drenthe, Centrum Verstandelijke Beperking en Psychiatrie
- Dr. Gerda de Kuijper, arts verstandelijk gehandicapten en senior onderzoeker GGZ Drenthe, Centrum Verstandelijke Beperking en Psychiatrie
- Prof. dr. Sytse Zuidema, hoogleraar Ouderengeneeskunde & dementie, UMCG
Samenwerking
Dit onderzoek wordt uitgevoerd samen met Vilans en de afdeling Huisartsen/Ouderengeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen.
Literatuurverwijzingen
- de Kuijper, G., & van der Putten, A. A. J. (2017). Knowledge and expectations of direct support professionals towards effects of psychotropic drug use in people with intellectual disabilities. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 30(Suppl 1), 1-9. DOI: 10.1111/jar.12357
- van der Spek, K., Gerritsen, D. L., Smalbrugge, M., Nelissen-Vrancken,Marjorie H J M G., Wetzels, R. B., Smeets, C. H. W., . . . Koopmans, R. T. C. M. (2015). A reliable and valid index was developed to measure appropriate psychotropic drug use in dementia. Journal of Clinical Epidemiology, 68(8), 903-912. DOI:10.1016/j.jclinepi.2015.03.012
- de Kuijper, Gerda (red.) (2016) Revisie NVAVG standaard: voorschrijven van psychofarmaca. Enschede, NVAVG, 2016.